Döş xərçəngi nədir? Simptomlar və müalicə üsulları

Yenilənmə tarixi: 2023-09-14

Döş xərçəngi, döş hüceyrələrində mutasiya adlanan dəyişikliklər nəticəsində ortaya çıxan bir növ xərçəng xəstəliyidir. Mutasiya hüceyrələrin nəzarətsiz şəkildə bölünməsinə və çoxalmasına imkan verir. Xərçəng piy toxumasında və ya lifli birləşdirici toxumada da baş verə bilər.

“Doş xərçəngi” ifadəsi Azərbaycan dilində ağciyər xərçəngini ifadə etmək üçün işlənən ifadədir. Ağciyər xərçəngi ağciyərlərdə başlayan və sürətlə yayılan təhlükəli xərçəng növüdür. Siqaret, ikinci əl tüstüsü, havanın çirklənməsi və müəyyən genetik faktorlar kimi müxtəlif risk faktorları ağciyər xərçənginin inkişaf ehtimalını artıra bilər.

Ümumi cərrahiyyə mütəxəssisi Op. Dr. Mehmet Durmuş Kurt döş xərçənginin ən çox qadınlarda rast gəlinən invaziv növlər arasında olduğunu və qadınlarda ağciyər xərçəngindən sonra ikinci ən böyük səbəb olduğunu söyləyib. Nəzarətsiz xərçəng hüceyrələrinin ümumiyyətlə digər sağlam sinə toxumalarını istila etdiyini xatırladan Kurt, bunun nəticəsində xərçəng hüceyrələrinin qol altındakı limfa düyünlərinə çata biləcəyini bildirib.

Ağciyər xərçəngi bir neçə növə bölünə bilər, lakin ümumilikdə iki əsas növ var: kiçik hüceyrəli ağciyər xərçəngi (KHÇK) və kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçəngi (KHDAK). Diaqnoz adətən görüntüləmə testləri (məsələn, rentgen şüaları, kompüter tomoqrafiyası) və toxuma nümunələrinin müayinəsi ilə qoyulur.

Ağciyər xərçəngi müalicəsinin effektiv olması üçün erkən diaqnoz və müalicə son dərəcə vacibdir. Müalicə variantları xərçəngin mərhələsindən və növündən və xəstənin ümumi sağlamlığından asılı olaraq cərrahi müdaxilə, kemoterapi, radioterapiya və ya hədəflənmiş dərmanları əhatə edə bilər.

Döş xərçənginin simptomları

Döş xərçənginin simptomları

Döş xərçənginin başlanğıc mərhələsində heç bir əlamətə rast gəlinməyə bilər. Mehmet Durmuş Kurtun sözlərinə görə, əksər hallarda şiş hiss oluna bilməyəcək qədər kiçik ola bilər, ancaq mamoqrafiya cihazında görülə bilər.

Döş xərçənginin simptomları aşağıdakılardır:

  • Döş nahiyəsində və ətrafdakı toxumalarda yumru və ya qalınlaşma,
  • Döş ağrısı
  • Sinə nahiyəsində qızartı,
  • Döşün bir hissəsində və ya hamısında şişkinlik,
  • Ana südü xaricində döş axıntısı
  • Məmə ucundan qanlı axıntı,
  • Döşün dərisinin soyulması,
  • Döşün formasında və ya ölçüsündə ani dəyişikliklər,
  • Qol altında əmələ gələn şişkinlik

Yuxarıda göstərilən əlamətlərdən hər hansı birinə sahib olmağınız döş xərçəngi olduğunuz anlamına gəlmir. Məsələn, sinədəki ağrı və şişə kista da səbəb ola bilər.

Döş xərçəngi nədir

Döş xərçəngi olan şəxslərdə araşdırma mərhələləri:

  • Mərhələ 0: Duktal karsinoma in situ (DCIS) olaraq bilinən hüceyrələr kanallar içində məhdudlaşır və ətrafdakı toxumaları işğal etmir.
  • Mərhələ 1: Bu mərhələdə şiş 2 sm-ə qədər ölçülür. Limfa düyünlərinə təsir etməyib və ya limfa düyünlərində kiçik xərçəng hüceyrələri qrupları vardır.
  • Mərhələ 2: Şişin diametri 2 sm-dir və yaxınlıqdakı düyünlərə yayılmağa başlayıb və ya diametri 2-5 sm-dir və limfa düyünlərinə yayılmayıb.
  • Mərhələ 3: Şiş 5 sm-ə qədərdir və bir neçə limfa düyünlərinə yayılıb və ya şiş 5 sm-dən böyükdür və bir neçə limfa düyünlərinə yayılıb.
  • Mərhələ 4: Xərçəng uzaq orqanlara, əsasən sümüklərə, qaraciyərə, beyinə və ya ağciyərlərə yayılıb.

Döş xərçəngi müalicəsi

Döş xərçəngi müalicəsi

Döş xərçəngi müalicəsi xəstəliyin mərhələsinə, şişin nə qədər böyük olduğuna görə fərqlənir. İlk mərhələdə xərçəngin mərhələsini və dərəcəsini müəyyən etmək lazımdır. Xəstələr əsasən kimyaterapiya, hədəf terapiyası, radiasiya və ya hormon terapiyası kimi əlavə müalicələrə ehtiyac duyur.

Döş xərçəngi cərrahiyyəsi

Döş xərçəngi cərrahiyyəsi

Döş xərçəngini aradan qaldırmaq üçün müxtəlif cərrahiyyə növləri istifadə edilə bilər.

LUMPEKTOMİYA: Bu prosedur şişin və ətrafdakı toxumaların təmizlənməsi ilə döşün qalan hissəsini toxunulmaz saxlayır.

Mastektomiya: Bu prosedurda bir cərrah döşün hamısını çıxarar, ikiqat mastektomiyada hər iki döş çıxarılır.

Sentinel düyün biopsiyası: Bu əməliyyat şişdən drenaj alan limfa düyünlərindən bir neçəsini çıxarır. Bu limfa düyünləri sınaqdan keçirilir. Xərçəngi yoxdursa daha çox limfa düyününü çıxarmaq üçün əlavə əməliyyata ehtiyac olmaya bilər.

Kontralateral profilaktik mastektomiya: Döş xərçəngi yalnız bir döşdə olmasına baxmayaraq, bəzi qadınlar kontralateral profilaktik mastektomiya etdirməyi üstün tuturlar. Bu əməliyyat, döşərçəngininnidən inkişaf riskinizi azaltmaq üçün sağlam döşü aradan qaldırır.

Döş xərçəngi radiasiya terapiyası

Döş xərçəngi radiasiya terapiyası

Radiasiya terapiyası ilə yüksək güclü radiasiya şüaları xərçəng hüceyrələrini hədəf almaq və məhv emək üçün istifadə olunur. Əksər radiasiya müalicələrində xarici şüa radiasiyası istifadə edilir.

Döş xərçənginin kimyaterapiya ilə müalicəsi

Kimyaterapiya xərçəng hüceyrələrini məhv etmək üçün istifadə olunan bir dərman müalicəsidir. Bəzi insanlar təkbaşına kimyəvi terapiya ala bilərlər, lakin bu tip terapiya əsasən müalicələrlə, xüsusən də cərrahiyyə ilə birlikdə istifadə olunur.

Döş xərçəngi hormon müalicəsi

Döş xərçəngi növünüz hormonlara həssasdırsa, bu müalicə üsulu tətbiq oluna bilər. İki qadın hormonu olan estrogen və progesteron, döş xərçəngi şişlərinin böyüməsini stimullaşdırır.

Hormon terapiyası, vücudunuzun bu hormonları istehsal etməsinə mane olur. Bu hərəkət xərçəngin böyüməsini yavaşlatmağa və bəlkə də dayandırmağa kömək edə bilər.

XƏBƏRDARLIQ!

Məqalədə yer alan yazılar və şəkillər müxtəlif mənbələrdən toplanmışdır və məlumat, nümunə xarakter daşımaqdadır. Qəti bir diaqnoz və müalicə keyfiyyəti yoxdur. Hər hansı bir sağlamlıq probleminiz varsa həkiminizlə məsləhətləşin. Unutmayın, sağlamlıq problemlərində tətbiq olunan müalicə üsulları şəxslərin bioloji, irsi xüsusiyyətləri, yaş, boy, çəki fərqlərinə, allergik cəhətlərinə və onlarla belə fərqli vəziyyətə görə dəyişə bilər. Yalnız həkiminiz sağlamlıq problemlərinizin müalicəsində sizə kömək edə bilər.

Məqaləyə emosiya bildir:
3 il əvvəl
6047 dəfə oxundu
ilk.az-çılar nə deyir?
Fikirlər (0)
Oxşar yazılar
Doğuşdan sonra artıq çəkidən necə qurtulmaq olar?
Doğuşdan sonra yaranan çəki artımı ilə bir çox qadın üzləşir. Bu durumun bir çox...
  • 1 ay əvvəl
  • 687
Kiflənmiş çörək yemək təhlükəlidirmi?
Çörəyin üzərindəki kiflənmiş təbəqəni kəsərək onun qalan hissəsinin zərərsiz...
  • 3 ay əvvəl
  • 1007
30 dəqiqəlik gəzinti təzyiq dərmanı qədər təsirli ola bilər
Qərbi Avstraliya Universitetinin mütəxəssisi Dr. Michael Wheeler və komandasının apardığı...
  • 3 ay əvvəl
  • 1076
Ən yaxşı C vitamini tövsiyələri və markaları
Maddələr mübadiləsini yaxşılaşdıran və ə insanları xüsusilə qış xəstəliklərindən...
  • 3 ay əvvəl
  • 888
Ac qarına kişmiş yeməyin hansı faydaları var?
Təzə üzümün qurudulması ilə əldə edilən kişmiş həm şirin dadı ilə fərqlənir, həm...
  • 3 ay əvvəl
  • 1087
Düşünərkən gözlərimiz niyə hərəkət edir?
Gözlərimizin hansı istiqamətə baxdığını davamlı olaraq idarə etdiyimizi düşünsək...
  • 3 ay əvvəl
  • 852